Παχυσαρκία

Η παχυσαρκία θεωρείται πλέον ασθένεια και λέγεται ότι αποτελεί την μάστιγα του 21 αιώνα. Η παχυσαρκία βασανίζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού ιδιαίτερα το δυτικό κόσμο.

Πιο συγκεκριμένα ο λιπώδης Ιστός είναι ένα συστατικό του ανθρώπινου σώματος το οποίο αποθηκεύει ενέργεια με την μορφή λίπους και την απελευθερώνει όταν ο οργανισμός την χρειάζεται. Η υπερβολική  όμως εναπόθεση λίπους σχετίζεται με αυξημένο μέγεθος λιποκυττάρων. Στα άτομα με αυξημένο βαθμό παχυσαρκίας, αυξάνονται επίσης και οι αριθμοί των λιποκυττάρων τους.

Παράγοντες που προκαλούν την παχυσαρκία
Οι  οικογενειακοί, οι κληρονομικοί παράγοντες και οι περιβαλοντικοί παράγοντες, όπως υπερβολική θερμιδική πρόσληψη, η ελλιπής κατανάλωση λαχανικών και φρούτων, η αυξημένη κατανάλωση τυποποιημένων τροφών με πολλά λιπαρά, η μειωμένη φυσική δραστηριότητα, και καθώς και διάφορες παθολογικές καταστάσεις όπως υποθυρεοειδισμός, εμμηνόπαυση, ορμονολογικές διαταραχές, υπογλυκαιμία, παρενέργειες φαρμάκων φαίνεται να ευθύνονται για την εμφάνιση της παχυσαρκίας.
Δείκτης Mάζας Σώματος
Η διεθνής επιστημονική κοινότητα για την εκτίμηση του βαθμού υπερβάλλοντος σωματικού βάρους (παχυσαρκίας) και τους κινδύνους που διατρέχει το κάθε άτομο, όρισε τον Δείκτη Μάζας Σώματος (B.M.I = Body Mass Index). Ο δείκτης αυτός αποτελεί το πηλίκο που προκύπτει από τη διαίρεση του βάρους ενός ατόμου (σε kg) με το τετράγωνο του ύψους του (σε m) (Δείκτης Μάζας Σώματος = Βάρος σε κιλά / (ύψος σε μέτρα2)
Περίμετρος μέσης
Ένας άλλος τρόπος εύρεσης της επικινδυνότητας που έχουμε λόγω της παχυσαρκίας είναι με την μέτρηση της περιμέτρου της μέσης. Όταν η περίμετρος της μέσης είναι μεγαλύτερη από 102 cm στους άνδρες ή 88cm στις γυναίκες  ο κίνδυνος μεταβολικών και καρδιαγγειακών επιπλοκών (διαβήτης, διαταραχές στα λιπίδια του αίματος, στεφανιαία νόσος), είναι εξαιρετικά υψηλός ακόμα και σε περιπτώσεις απλής παχυσαρκίας με ΔΣΒ κατώτερο του 40.

Τι είναι όμως παχυσαρκία; «Παχυσαρκία σημαίνει υπέρμετρη αύξηση του σωματικού λίπους σε ποσοστό τέτοιο ώστε να δυσχεραίνει την υγεία του ανθρώπου»

Η παχυσαρκία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για την ανάπτυξη πολλών καταστάσεων όπως:

1.      Διαβήτης τύπου 2

2.      Στεφανιαία νόσο και εγκεφαλικό επεισόδιο

3.      Υπέρταση Υπερλιπιδαιμία

4.      Σύνδρομο υπνικής άπνοιας

5.      Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση

6.      Χολολιθίαση

7.      Λιπώδης ήπαρ

8.      Οστεοαρθρίτιδα

9.      Ορισμένοι τύποι καρκίνου

10.  Διαταραχές γονιμότητας

11.  Αμηνόρροια, δυσμηνόρροια

12.  Επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη

Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν πώς παγκοσμίως περίπου 1,6 δισεκατομμύριο άνθρωποι άνω των 15 ετών είναι υπέρβαροι και τουλάχιστον 400 εκατομμύρια είναι παχύσαρκοι, ενώ τουλάχιστον 20 εκατομμύρια παιδιά εκτιμάται  ότι είναι υπέρβαρα!

Η Ελλάδα θεωρείται πλέον από τις χώρες της Ευρώπης με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας.  Μετα από έρευνα  που έγινε σε 150 σχολεία της χώρας μας, τα περιττά κιλά εμφανίζονται και σε 10χρονα παιδιά

Επίσης  υψηλά ποσοστά εμφανίζονται και στους ενήλικες. Το 22,5% του πληθυσμού (18,2% των γυναικών και 26% των ανδρών) είναι παχύσαρκοι και 35,2% (30% των γυναικών και περισσότερο από το 40% των ανδρών) είναι υπέρβαροι.

Τα νεαρά άτομα και γυναίκες χωρίς παιδιά είναι καλό να βρίσκονται στα χαμηλά φυσιολογικά όρια, ενώ σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας δεν  υπάρχει πρόβλημα,  αν έχουν ΔΜΣ έστω και 25. Όταν όμως αυξάνει η ηλικία μας και ιδιαίτερα σε γυναίκες μετά τα 35 και 40, οι τιμές του ΔΜΣ μεταξύ 23-27 θεωρούνται πιο φυσιολογικές και αποδεκτές καθώς με την πάροδο του χρόνου το ανθρώπινο σώμα αυξάνει τη φυσιολογική περιεκτικότητα σε λίπος και κιλά

Όσο ψηλότερος είναι ο Δείκτης Σωματικού Βάρους (ΔΣΒ ή ΒΜΙ), τόσο μεγαλύτερος είναι και ο κίνδυνος εμφάνισης παθολογικών καταστάσεων.

Όμως  είναι σημαντικό να γνωρίζουμε  ότι το υπερβολικό βάρος δεν δείχνει κατ’ ανάγκη και υπερβολικό λίπος και ο ΔΣΒ δεν μας λέει τίποτα για την κατανομή του λίπους στο σώμα το οποίο έχει και την μεγαλύτερη σημασία. Η πραγματική παχυσαρκία έχει σχέση περισσότερο με την ποσότητα του λίπους του σώματος παρά με το σωματικό βάρος.

Επίσης ο  λόγος της περιμέτρου της μέσης (waist) προς την περίμετρο στο ύψος των ισχίων (Hip) αποτελεί τον περισσότερο διεθνώς χρησιμοποιούμενο δείκτη κατανομής του σωματικού λίπους στην κλινική πράξη, αλλά και σε μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες.

Ο δείκτης αυτός συμβολίζεται ως WHR και εκφράζει πόσο λίπος έχει εναποτεθεί κεντρικά, σε σχέση με αυτό πού υπάρχει περιφερικά

Γυναίκες με λόγο περιμέτρου μέσης προς περιφέρεια (waist-to-hip ratio, WHR) > 0.8 και άνδρες με WHR > 1.0, βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο υγείας λόγω της κατανομής του λίπους τους.

Όσο πιο υψηλός είναι ο δείκτης αυτός, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος εμφάνισης μεταβολικών και καρδιαγγειακών προβλημάτων. Τιμές WHR που αποκτούν επικινδυνότητα και για τα 2 φύλα είναι μεγαλύτερες από 1.02.

Η συσσώρευση λίπους γύρω από την κοιλιά, η οποία παρατηρείται συνήθως στους άνδρες, προκαλεί πολύ συχνά εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως αρτηριακή υπέρταση, στεφανιαία νόσο, αρτηριοσκλήρυνση κλπ. Αντίθετα, η συσσώρευση λίπους στους μηρούς και τους γλουτούς, η οποία παρατηρείται συνήθως στις γυναίκες, προκαλεί κυρίως αγγειακά προβλήματα από τα κάτω άκρα, όπως φλεβική ανεπάρκεια κάτω άκρων (κιρσούς) κλπ.

Για να μειώσουμε τους παράγοντες κινδύνου θα πρέπει να μειώσουμε το βάρος μας κάνοντας μόνιμες αλλαγές στην διατροφή μας αλλά και στον τρόπο ζωή μας εμπλουτίζοντας την με συστηματική καθημερινή άσκηση.

Πιο συγκεκριμένα:

1.  Να τρώτε μικρά και συχνά γεύματα σε σταθερές ώρες.

2.  Να τρώτε αργά και να μασάτε καλά την τροφή σας

3.  Τρώτε πάντοτε καθιστοί στο τραπέζι

4.  Τρώτε σε ατμόσφαιρα ηρεμίας

5.  Αποφεύγετε να βλέπετε τηλεόραση και να τρώτε παράλληλα

6.  Τρώτε πρωινό κάθε μέρα . Το πρωινό είναι το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας

7.   Να αποφεύγετε τα λιπαρά, τηγανητά τρόφιμα και να προτιμάτε απλούς τρόπους μαγειρέματος.

8.   Όταν μαγειρεύετε να χρησιμοποιείτε το ελαιόλαδο.

9.   Αγοράζετε όσο πιο άπαχο κρέας μπορείτε. Αφαιρέστε από το κρέας το λίπος που φαίνεται και την πέτσα από το κοτόπουλο

10.  Προτιμήστε άπαχα γαλακτοκομικά προϊόντα όπως άπαχο γάλα ή γιαούρτι ή γαλακτοκομικά με λίγα λιπαρά

11.  Να τρώτε φρούτα και λαχανικά καθημερινά

12.  Να τρώτε τακτικά τροφές ολικής άλεσης  όπως τα ζυμαρικά, τα σιτηρά, το ψωμί, το καστανό ρύζι και τα δημητριακά ολικής .

13.  Προσπαθήστε να τρώτε ψάρι τακτικά. Πρέπει να τρώτε λιπαρά ψάρια όπως το σκουμπρί, ο σολομός, η σαρδέλα τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα

14.  Χρησιμοποιείτε όσον το δυνατόν λιγότερη ζάχαρη. Αντικαταστήστε την ζάχαρη με το μέλι.

15.  Προσπαθήστε να πίνετε 1.5 lt υγρών την ημέρα.

16.  Αυξήστε την κατανάλωση νερού   και τους φυσικούς χυμούς για να αποφύγετε μια πιθανή αφυδάτωση.

17.  Να αποφεύγετε τα πολλά αεριούχα αναψυκτικά και  τα σκληρά ποτά (λικέρ, ουίσκι, κοκτέιλ)

18.  Να καταναλώνετε κρασί με μέτρο.

19.  Μειώστε την ποσότητα αλατιού που χρησιμοποιείτε όταν μαγειρεύετε καθώς και στο τραπέζι.

20.  Να αποφεύγετε τους αλατισμένους  ξηρούς καρπούς και τα γλυκά

21.  Προετοιμάζετε το κολατσιό των παιδιών στο σχολείο από το σπίτι ώστε να αποφεύγουν τα «έτοιμα» παρασκευάσματα του κυλικείου

22.  Βάλτε στην ζωή σας την κίνηση. Καθημερινή συστηματική άσκηση